Kìm Khánh — Thần thú trấn hỏa trên nóc cung điện
Nếu có dịp ra Huế, bạn hãy thử ngước nhìn lên nóc các cung điện, đền đài — sẽ thấy một linh vật uốn mình ngạo nghễ ở hai đầu bờ nóc. Đó là Kìm, còn gọi là Si Vẫn, một trong "Long sinh cửu tử" — chín người con của Rồng theo truyền thuyết.
Sức mạnh của nước
Trong văn hóa Việt, Kìm là hiện thân của sức mạnh tối cao của nước, có khả năng khắc chế hỏa hoạn. Tương truyền, Kìm có thể hô mưa gọi gió; mỗi khi đuôi nó vẫy, một cơn mưa sẽ trút xuống dập tắt mọi ngọn lửa hung tàn nhất.
Với những công trình gỗ như cung điện, đền đài xưa, hỏa hoạn là nỗi sợ lớn nhất. Nên từ xa xưa, người ta đặt tượng Kìm trên mái nhà — đặc biệt là các công trình trọng yếu — như một vị thần hộ mệnh canh giữ. Ở Cố đô Huế, hình tượng Kìm ngự trị trên các nóc mái uy nghi nhất, không chỉ là vật trang trí mà là người canh giữ cho sự trường tồn của công trình, bảo vệ quốc gia và mang lại bình yên cho người dân.
Kim Khánh — chiếc "huy chương" của triều Nguyễn
Phần dáng của chiếc móc khóa này — cũng như cả bộ sưu tập — được thiết kế dựa trên hình dạng Kim Khánh, một vật phẩm ban thưởng cao quý của triều Nguyễn. Được đức Vua đích thân ban tặng, Kim Khánh dùng để ghi nhận công trạng, phẩm cấp của các bậc hiền tài, hoàng thân quốc thích, hoặc làm quốc lễ tặng các sứ thần. Mang hình dáng chiếc khánh (một nhạc cụ), thường chế tác từ vàng hoặc bạc ròng, mỗi chiếc Kim Khánh là một tuyệt tác chạm khắc cung đình, thể hiện địa vị và vinh quang của người được trao.
Lời chúc trong Kìm Khánh
Kết hợp hình dáng cao quý của Kim Khánh với sức mạnh hộ mệnh của thần thú Kìm, cùng các hoa văn chắt lọc từ nghệ thuật cung đình, chiếc khánh này là một lời chúc bình an mà tụi mình muốn gửi đến bạn: rằng bạn luôn được che chở, và cuộc sống của bạn luôn vững chãi trước mọi sóng gió — như những mái cung điện trăm năm vẫn đứng đó dưới sự canh giữ của Kìm.
Tư liệu: hình tượng Si Vẫn/Kìm trong "Long sinh cửu tử" và trên kiến trúc cung đình Huế; chế độ ban thưởng Kim Khánh triều Nguyễn. Các ý nghĩa trấn giữ, may mắn trong bài là quan niệm dân gian được kể lại như một nét đẹp văn hóa.